Noel Devresi: Rab'bin Belirişi, Epifanya

Kutsal Kitap Metni Mt 2,1-12
 
İsa, Kral Hirodes’in devrinde Yahudiye’nin Beytlehem kasabasında doğduktan sonra bazı yıldızbilimciler doğudan Kudüs’e gelip şöyle dediler: “Yahudilerin kralı olarak doğan çocuk nerede? Doğuda O’nun yıldızını gördük ve O’na tapınmaya geldik.”
 
Kral Hirodes bunu duyunca bütün Kudüs halkıyla birlikte çok tedirgin oldu. Tüm başkâhinleri ve ulusun din bilginlerini toplayarak onlara Mesih’in nerede doğacağını sordu. “Yahudiye’nin Beytlehem kasabasında” dediler. “Çünkü peygamber aracılığıyla şöyle yazılmıştır:
`Sen, Yahuda diyarında olan ey Beytlehem, Yahuda önderleri arasında hiç de en önemsizi değilsin! Çünkü benim halkım İsrail’i güdecek olan önder senden çıkacaktır’.”
 
Bunun üzerine Hirodes yıldızbilimcileri gizlice çağırıp onlardan yıldızın göründüğü anı tam olarak öğrendi. “Gidin, çocuğu dikkatle arayın, bulduğunuz zaman bana haber verin, ben de gelip O’na tapınayım” diyerek onları Beytlehem’e gönderdi.
 
Yıldızbilimciler, kralı dinledikten sonra yola çıktılar. Doğu’da görmüş oldukları yıldız onlara yol gösterdi ve gelip çocuğun bulunduğu yerin üzerinde durdu. Yıldızı gördüklerinde olağanüstü bir sevinç duydular.
 
Eve girip çocuğu annesi Meryem’le birlikte görünce yere kapanarak O’na tapındılar. Hazinelerini açıp O’na armağan olarak altın, tütsü ve mür sundular. Sonra Hirodes’in yanına dönmesinler diye rüyada uyarıldıklarından, ülkelerine başka yoldan döndüler.

 
 
 METİN ÜZERİNE KISA BİR ORTAM AÇIKLAMASI VE YORUM
 
Bu son Lectio meditasyonunda, üç yıldızbilimci kralın ziyaret etmeleri olayı üzerinde duruyoruz (Mt 2,1-12). Epifanya Görkemli Bayramı’dır. Doğu’dan gelen yıldızbilimcilerin anlatımı, Noel’in anlamını aydınlatan bir dizi teolojik mesajla zenginleşmiştir. İsa’nın Beytlehem’de doğmasından sonra bazı yıldızbilimciler “bir yıldızı” izleyip Doğu’dan gelerek “Yahudilerin Kralı’na tapınma” arzusundaydılar. 
 
Uzaktan gelen bu insanların yürüyüşü, Kral Hirodes’in ve onun sarayının durağanlığıyla çelişmektedir. Aynı şekilde, yıldızın ışığı karanlığa ve Hirodes sarayının aldatıcılığına karşı koymaktadır. Aktarılan bilgilerin özet halinde oluşu ve en aza indirgenen bir anlatım oluşuna rağmen İncil yazarı, olayın sahnesinde dönen kişilerin teolojik derinliğini iyi ifade etmeyi başarmıştır: Yıldızbilimciler, Hirodes, başkahinler, bebek İsa ve Anne.
 
Bu şahsiyetlerin yolculuğu, Allah’ın yeryüzünde doğmuş olduğuna dair imanın bakış açısında, Kral Bebeğe tapınma amacını güdüyordu. Yıldızbilimciler “arayış içindeki insanlar” olarak nitelendirilmektedir, Rab ile karşılaşmaya açık, Allah’ın ve O’nun Hükümdarlığının gelişi konusunda tartışmaya koyulmaya hazırdırlar. Sadelik ve sevgi ortamı, kendilerini inanca açan pagan halkı temsil eden Doğu alimlerinin uzun yolunu kapsamaktadır.
 
Yıldızbilimcilere karşı bir nokta olarak Hirodes ve onun sarayı belirmektedir. Bilgi isteği karşısındaki huzursuzluk (3.ayet) ve yeni bir kralın doğuşundan kaynaklanan korku hissi, tüm Kudüs ortamını nitelendirmektedir. Metin parçasının altında yatan soru şudur: “Yahudilerin gerçek kralı” kimdir? Bu sorunun tekrarını İsa’nın ıstırabı saatinde, sorgulandığı Yüksek Kurul’daki yargılamada ve haç üzerindeki yaftada yeniden bulacağız.
 
Yıldızbilimcilerin sorusu karşısında yalnızca Hirodes değil tüm kutsal kent huzursuz olmuştur: İncil Yazarı, asırlar boyunca Mesih’in gelişini bekleyen, vaat edilmiş halkın, nasıl da korku, huzursuzluk, alay konusu ve cahillik içinde olduğunu ortaya koymaktadır. Yazıcıların cevabı aynı düşüncededir: Yahuda’nın Beytlehem kentinde Mesih doğacak (bkz Mi 5,1).
 
Peygamberin metin alıntısı, İsrail halkını “güdecek” olan çobanın Beytlehem’den çıkacak bir önder olduğunun altını çizer. Matta ise, Davut soyundan gelen kral Mesih’in pastoral görev boyutunu vurgular (bkz. Mez 23; Hez 34,23; 37,24).
 
7-8 ayetlerde Hirodes, Bebek Kral’a tapabilmek için onun doğduğu yer hakkında ve haberlerini kendisine iletmek üzere bilgi toplamalarını yıldızbilimcilerden ister. Yakın bir zaman sonrasında Masumların kıyımına neden olacak Kudüs kanlı katliamı, tam bir karanlık ve şiddetiyle uysal görünümlü elbiseler altından belirmektedir.
 
Yıldızbilimciler Kudüs’ün karanlığını aşarak Beytlehem’e onları yönlendiren yıldızı izlemişlerdir. Gökteki parlak belirti, kozmik olayların işareti olmasından öte, aynı zamanda teolojik bir simgeselliği de belirtir. Yıldız konusu Kutsal Kitap geleneğinde Allah’ın şanının ilan edilmesi (bkz. Mez 19,2-7), Yaratıcı’nın kudretinin açınlanması konusuna bağlıdır (Bilg 13,1-9). Ayrıca özel bir şekilde yıldız, Mesihsel ümidin bakış açısında, Sayılar 24,15-19’da anlatılan olay aracılığıyla, Balak’ın kehanetiyle ilişkilidir.
 
Allah putperestlere yönelir ve onlara rehberlik eder: Bunlar, gerçeği sade yaşam ve sevgiyle arayanlardır; Hirodes ve sarayındaki yolsuzlar üzerine ise Allah karanlık ve huzursuzluk örtüsünü serer. Hirodes karanlıkta, bencilliğinde ve korkusunda kalır!
 
9-12. ayetlerde yıldızbilimcilerin varışı ve doğuş yerinin üzerine yıldızın inişini gördüklerinde “çok büyük sevinç” duydukları anlatılır. Yolculuk sona gelmiştir: Doğu bilginleri eve girerler ve bebeği annesi Meryem ile birlikte “görürler” ve “yere kapanarak” ona taparlar! Anlatım temel, özlüdür ama Doğu bilimcileri tarafından temsil edilerek tüm halklara Allah’ın esini olayını betimlemek için yeterlidir.
 
Onları İsa’nın Beytlehem’de yoksul olarak bizim için doğan Kral-Mesih olarak kabul ediyorlar. Sevinç ve ışıkla dolu olarak İsa’nın bedeninde Allah’a “tapıyorlar. Gece karanlığı ışığa dönüşüyor: Bu ışık, Diriliş parıltısının bir ön belirtisidir.
 
Son olarak, altın, tütsü ve mür, dünyaya gelen küçük çocuğun gizemsel kimliğini temsil eder ve belirtir: O Kral’dır, O Allah’tır, dünyanın kurtuluşu için kendisini feda edecek Olan’dır.  “Başka bir yoldan” dönmek, “yüreğin dönmesi, tövbe etmesi” demektir, çünkü bu putperest insanlar Allah-bebek ile karşılaşmayı derinden yaşadılar.
 
13-18. ayetlerde, iki sahne belirir: Yusuf’un bebeği alarak Mısır’a kaçması gerektiğini söyleyen Allah’ın esini (bkz. Hoşea 11,1’dan alıntı) ve kral Hirodes’in emriyle Beytlehem’de masum çocukların katledilişi. Bir kez daha Yusuf, Allah’ın duyurusunu dinlemeye ve Hirodes tarafından “zulmedilen” ailesini korumaya çağrılmıştır.
 
Mısır’a atıf ve zulüm, Noel’in hikayesi ile İsrail’in Çıkışı’nı birbirine bağlar. Yusuf’un ailesi zulüm altındadır: Ölümden kurtulmak için kaçası gerekir. İsa, bebekliğinden itibaren işkenceyi tecrübe etmiş ve masum çocukların öldürülmesiyle de kendi “masum” ölümü ön-belirtilmiştir.
 
Kral Hirodes’in kötü niyeti, masumların kanının dökülmesi dramıyla zirve yapmaktadır. Zalim tiran, vicdansızca ve kendi bencilliğine kullanılan yetkinin kötülüğünü belirtir. Güç kullanımı adalet ve dayanışmaya fayda getirmiyorsa, şiddet ve suistimale dönüşür. Bunu ödeyenler de her zaman ve hep masumlardır.
 
Yeremya peygamber 31,15’in kehanet alıntısı, Beytlehem’deki çocukların öldürülmesi dramı karşısında anne ve babaların acısını vurgulamaktadır.
 
 
Meditasyon için yardımcı düşünceler
 
Özet mahiyette sunulan analiz, bizler için doğan Mesih’in huzurunda bulunabilmek için bizlere derin düşünme ve destek konusunda çeşitli noktalar verir. Her şeyden önce bizler “Allah’ın tapılan gizeminin insanları” olmaya çağrıldık. Hayatımızda Rab’bi aramamız, Allah ile karşılaşıp O’na tapma ihtiyacımızın yenilenmesini sağlamalıdır.
 
Yıldızbilimcilerin figürü, bu harikulade Matta İncil sayfasında “iman yolunda başrol” olarak ortaya çıkar. Tüm insanlara karşı kurtuluşun açık olduğunun belirtisidir. Metinde müjdecilik görevi güçlü bir şekilde belirmektedir ve “değişen bir dünyada” Hristiyan tecrübesinin çekici gücü olmalıdır.  Kral-Mesih’i arayan Doğu bilimcilerin sahnesi, halklara İncil’i duyurma gayretimizin nedenine iyi tercümanlık eder.
Aksine, Hirodes figürü ve seçilen halk, tam bir belirsizlik ve kapanmışlık olarak ortaya çıkar. Hiçbir Yasa hocası, Kutsal Yazıları iyi bilmelerine rağmen, “imanda aşama kaydetme” yeteneğine sahip olmamış ve İsa’yı aramaya koyulmamıştır. Kudüs kenti, Rab’bin ıstırabı günlerinde olacağı gibi, kurtuluşu müjdesine kendisini kapatmıştır.
 
Bugün Hirodes’i temsil eden kimdir? Birçok kardeşimizin bencillik ve imana olan kapanıklığını aşmak için nasıl bir adım atmalıyız? Yıldızbilimcilerinin sevincine karşılık, Kudüs’ün kralının huzursuzluğu başgöstermektedir.
 
Yıldız ve gece vakti onun parıltısı: Kehanetsel-Mesihsel simgesini düşünelim (Balak, bir putperest Yaku’bu takdis ediyor ve Mesih’in yıldızının doğacağını ilan ediyor. Bkz. Sayılar 24) ve “gecelerimizi” ele alalım. Kurtarıcı, esinleme karşısında açılan bilgeliği işaret eden yıldızla belirtilmektedir. Yıldız Kudüs karşısında kaybolmakta ve Beytlehem’de belirmektedir (“Ekmek evi”).
 
Sevinç, tapınma ve armağanların sunulmasıyla ve ardından “başka yoldan geri dönüş” ile arayış son bulmaktadır. İmanlıların yolunun simgesi olarak Yıldızbilimcilerin yolunu beş aşamada özetleyelim:
  1. Allah’a ihtiyacın olmasına karşılık dürüst cevap seni yıldızı izlemeye götürür;
  2. Kutsal Yazılar, aradığımız ve beklediğimiz O’nu açıklar;
  3. Yürek sevinci O’nun nerede doğduğunu gösterir;
  4. Kurtuluşumuz için bebek olan Allah’a olan imanımızın ifadesi olan tapınma;
  5. Armağanlar Mesih’e olan imanın işaretleridir ve Allah’ın Hükümdarlığı için kendi kendini O’na armağan etmeyi belirtir.
 
Kutsal Aile’nin maruz kaldığı işkenceye bağlı olaylar, bugün birçok halkın ve ailelerin acı dolu durumlarını düşünmemizi sağlar. İsa’nın ailesi de güçlüler tarafından acı ve işkenceye maruz kaldı.
 
Toplumun dramları karşısında sorumluluğumuzun bilincinde olmayı ihtiva eden, her daim güncel olan bir “çıkış” söz konusudur. Bugün ailede yaşamak ve hizmet etmek: İşte, bu İncil anlatımlarında bizlere emanet edilmiş olan sorumluluk budur.
 
 
DÜŞÜNMEYE YARDIMCI BAZI SORULAR
 
Allah’ın arayışındaki yolculuğu nasıl yaşıyorsun?
İman arayışını aydınlatan “yıldız” nedir?
Ailene karşı sorumluluğunu nasıl yerine getiriyorsun?
Aile nezdinde yardım ve dayanışma ilişkilerini yaşamak için en fazla neye ihtiyacın olduğunu hissediyorsun?
İlişkilerinde birlik ve barış kurmaya çalışıyor musun?
 
 
 “Metin üzerine dua etmek” için yardımcı Mezmur
 
Mezmur 83
 
Ey Her Şeye Egemen RAB,
ne kadar severim konutunu!
Canım senin avlularını özlüyor,
içim çekiyor,
yüreğim, bütün varlığım
Sana, yaşayan Allah’a sevinçle haykırıyor.
 
Kuşlar bile bir yuva,
kırlangıç, yavrularını koyacak bir yer buldu
senin sunaklarının yanında,
Ey Her Şeye Egemen RAB, Kralım ve Allah’ım!
 
Ne mutlu senin evinde oturanlara,
Seni sürekli överler!
Ne mutlu gücünü senden alan insana!
Aklı hep Siyon'u ziyaret etmekte.
 
Baka Vadisi'nden geçerken,
pınar başına çevirirler orayı,
güz yağmurları orayı berekete boğar.
Gittikçe güçlenir,
Siyon'da Allah’ın huzuruna çıkarlar.
Ya RAB, Her Şeye Egemen Allah, duamı dinle,
Kulak ver, ey Yakup'un Tanrısı!
 
Ey Allah, kalkanımıza bak,
Meshettiğin krala lütfet!
Senin avlularında bir gün,
başka yerdeki bin günden iyidir;
kötülerin çadırında yaşamaktansa,
Allah’ımın evinin eşiğinde durmayı yeğlerim.
Çünkü RAB Allah bir güneş, bir kalkandır.
Lütuf ve yücelik sağlar;
dürüstçe yaşayanlardan hiçbir iyiliği esirgemez.
Ey Her Şeye Egemen RAB,
Ne mutlu sana güvenen insana!

 Üst sayfa