Noel Devresi: Allah'ın Annesi Meryem

Kutsal Kitap Metni Lk 2,16-21
 
Aceleyle gidip Meryem’le Yusuf’u ve yemlikte yatan bebeği buldular. Onları görünce, çocukla ilgili olarak kendilerine anlatılanları onlara bildirdiler. Bunu duyanların hepsi, çobanların kendilerine söylediklerine şaşıp kaldılar. Meryem ise bütün bu sözleri derin derin düşünerek yüreğinde sakladı.
 
Çobanlar, işitip gördüklerinin tümü için Allah’ı yüceltip överek geri döndüler. Her şeyi, kendilerine anlatıldığı gibi bulmuşlardı.
 
Sekizinci gün, çocuğu sünnet etme zamanı gelince, kendisine İsa adı verildi. Bu, O’nun ana rahmine düşmesinden önce meleğin O’na vermiş olduğu isimdi.
 
 
 METİN ÜZERİNE KISA BİR ORTAM AÇIKLAMASI VE YORUM
 
Allah’ın Annesi Meryem’in Görkemli Bayramı, yeni resmi yıla ve yeni yaşama kapılarını açarak kutlanmaktadır. Noel günü ile ilgili yorumlanan Luka’nın İncil metnindeki büyük anlatıma (Lk 1-15) dâhil olarak bu metin de aynı bağlamda yer alır. Daha önce görüldüğü üzere, eski zamanlardaki “ünlü şahsiyetler” hakkındaki anlatımlardan farklı olarak, Noel ile ilgili anlatılan İncil betimlemesi, insanların dünyasında giren Allah’ın zaferli kavramından uzaktır.
 
Tam bir geçicilik ve zayıflık bağlamında, İsa, Meryem ve Yusuf tarafından kabul edilmiş ve ardından sade çobanlar tarafından hayranlık ve şaşkınlık içinde ziyaret edilmiştir. Onun evi bir yemlik, yemlikte beşik olarak samanlar ve kundağı da rastgele şeyler olmuştur (bkz Lk 2,6-7).
 
Anlatımın ikinci yarısı ise, “meleklerin şanı” içindeki parlak olayı ve aynı zamanda “çobanların çağrılarak” yeni doğan bebeğe hayranlıkla bakmalarını belirtir. Gök ve yer bir araya gelir! Anlatım şeması birkaç katmandan oluşur: Tarihsel bir olaydan bahsedilir (1-7. ayetler); aynı olay çobanlara bir “belirti” olarak sunulur (11-12) ve son olarak doğrudan “canlı tecrübe” şeklinde tasvir edilir (16-17. ayetler)
 
Luka, gece vakti meleklerin çobanlara görünmesi olayını, Allah’ın aşkın (doxa) oluşu ile insanların mütevazı ve sadelik koşullarıyla ilişkilendirerek, dünyanın gecesinde parlayan göksel ışık olarak belirtmektedir. İncil’de “Çobanlar geceyi nöbet tutarak geçirmekte” (8. ayet) olduğu söylenirken, bir meleğin onları aydınlatarak bir müjde götürdüğü söylenir: “Korkmayın! Size, tüm halk için büyük sevinç kaynağı olacak bir müjde getiriyorum: Bugün size, Davut’un kentinde bir Kurtarıcı doğdu.” (10.ayet)
 
Luka’nın bütün teolojik yapısının merkezi rolünü ihtiva eden, kurtuluş tarihini oluşturan “müjdelemek” (euaggelizomai) fiilinin önem arz ettiğini vurgulayalım: İsa, kurtuluşun müjdeleyicisidir (bkz. Lk 4,18); O, dünyanın kurtarıcısıdır; O’nun gelişi insan için bir yenilik ve sevinç kaynağıdır. İkinci bir terim ise “büyük sevinç” (charan megalēn) ifadesidir: Kutsal Ruh’ta Allah ile insanın karşılaşmasında insanın edindiği tecrübe söz konusudur.
 
Ruh’un dinamizminin meyvesi olarak sevinç, “yargıç” gibi düşünülen bir Allah’a karşı korkuyu yok etmeli ve çobanların yüreklerini sevinçle doldurarak gecenin karanlıklarını dağıtan ışık gibi olmalıdır. Tüm halk sevinmeye davet edilir, Sefanya 3,14-18’de olduğu gibi, Rab tarafından gerçekleştirilen kurtuluş için sevince çağrı vardır.
 
11. ayette, olayın duyurusu devam ediyor: “Bugün Davut kentinde bizim için bir kurtarıcı doğdu. O Rab Mesih’tir.” Bugün (sēmeron) Allah ile bizim karşılaşmamız, bugün İncil’in müjdelenmesi, bugün merhamet ve kurtuluş günü! İsa’ya atfedilen unvanlar, imanımızın derinliğini algılamak için temel öneme sahiptir:
 
İsa her şeyden önce “Kurtarıcı” (sōtēr) olarak ifade edilmektedir. İmparator için kullanılan bu unvan, üstü örtülü şekilde İsa’ya atfedilirken alaycı bir tarzda işlev görebilir. İncil’in bahsettiği şekilde, Kral ve Rab Mesih’tir, yoksulluk ve mütevazılıkta dünyaya gelmiştir. Tüm imanlıların beklediği Mesih O’dur (Christos). Peder Allah’ın güç ve yücelik bahşettiği Rab (Kyrios) O’dur.
 
Metnimize dönecek olursak, melekler uzaklaştıktan sonra, 15-17. Ayetlerde çobanların hareketini buluyoruz: “Bu büyük olayı” görmek için aceleyle yola koyuldular (to rēma touto to gegonos). İncil yazarının söylediği üzere, çobanlar vardıklarında Meryem ile Yusuf’u ve yemlikte yatan bebeği buluyorlar. Çobanların varlığı, İsa’nın aleni görevi boyunca sahip olacağı “çobanlık” görevini çağrıştırmaktadır (bkz. Yh 10). Doğrudan tecrübe edinen çobanlar her şeyi “anlatıyorlar” (17. ayet) ve tüm halkın huzurunda bu olayları anlatarak tanıklık ediyorlar (18. ayet)
 
Son olarak, Bakire Meryem’in, tüm bun olayları yüreğinde saklayıp onları derin düşündüğü, hayranlık ve minnettarlık derin duygusu içinde bir davranış sergilediği anlatılmaktadır. Luka özellikle bu olayda Bakire Meryem’e özel bir rol vermektedir. Her şeyden önce Meryem “meydana gelmekte olan olayların “tercümanı” olarak karşımıza çıkar. Meryem’de bizler, Sözü kabul eden, hizmet eden bir imanlının örneğini görebiliriz. O, beden alan Söz’ü dünyaya getirmiş ve bebeğin gizemini kendinde taşımıştır.
 
Anlatılan sayfa, çobanların oradan ayırılırken, “İşitip gördüklerinin tümü için Allah’ı yüceltip överek geri döndüler” diyor. Allah’ı yücelten meleklerin yankısına, yeryüzündeki çobanların yücelten korosu eşlik etmektedir: Mesih’in beden alması gizeminin ilk tanıkları onlar olacaktır.
 
 
Meditasyon için yardımcı düşünceler
 
 
Noel anlatımının bu ikin bölümünde, İncil yazarı, tarihimizin, geldiğimiz yerin, Allah’ın isteğini aramamızdaki yolumuzun, iman etmenin ve gündelik yaşamın sıradanlığını “olağanüstü” bir şekilde yaşamanın zorluğunun anlamını algılamamız için bize yardım etmek ister.
 
Tam bir alçak gönüllülük ve itaat ile Allah’ın isteğini yerine getiren genç kutsal ailenin tecrübesinin yeniden yaşamaya çalışalım. İlgili metin, Allah’ın Davut ailesin vermiş olduğu sözün anısını çağrıştırmaktadır (bkz. 2Sam 7,14): Nitekim onun soyundan Mesih gelecek ve “oğul” olacaktır!
 
Bilgilerin az olmasına rağmen, Beytlehem’e doğru “hacılık” yapan Yusuf ve Meryem’in rahatsızlığını hayal edebiliriz. Meryem için doğum yapma zamanı gelmiştir. Nasıra’dan uzak yalnız başlarına, muhtemelen “Davut’un kentinde” akrabalarında misafir kalmaktadırlar. Meryem İsa’yı doğurarak, karanlığı ve acıyı sevince ve yaşam şölenine dönüştürmüştür.
 
Bebek yemlikte yatmaktadır ve Allah sessizliğin karanlığında oturmakla, mütevazı ve yoksulların arasında kalmaktadır. İsa, “sesini yükseltmeyen bir kul” olarak belirmektedir; ama tüm halklara Allah’ın adaletini taşıyacaktır.
 
Luka İncil’inin ikinci kısmında göksel müjde sunulur: Allah’ın gizeminin büyüklüğü belirsin diye gökyüzü açılır. Meleğin görünmesi çobanlara olayın duyurulmasıdır: “Korkmayın!” Allah’ın tarihe gelişi, tiranların insanlara yaptığı gibi, insanları yok etmez, zira hayat ve ümit getirir. Allah nihayet bizimledir!
 
Metnimizde (16-21. ayetler) meleklerin yüceliğinden kaynaklanan ışıkta çobanların eylemi belirir: Onlar, Kurtarıcı’nın varlığını tecrübe etmek üzere Beytlehem’e doğru yola koyulmaya karar verirler. Yüreklerinde sevinci tecrübe ederler ve misafirperverliğin yolunda ilerlerler.
 
Bizler de Allah’ın ve kardeşlerimizin karışında ağırlanmayı yaşamaya çağrıldık. Bu misafirperverlik, birlik, dayanışma ve ümit yoluna dönüşür. Ailelerimiz, topluluklarımız herkesle olan beraberliğe yayılmalıdır. Acıdan gelen üzüntü yerini İsa’nın “varlığının” kesinliğine bırakmalıdır.
 
- Çobanların yolu şaşkınlık ve ümit doludur. Tarihe giren yeni Adam’ı “görmeye” çalışanların hayranlığıdır. Çobanlar “İyi Çoban’ı” ararlar: Her insanın yolculukta yardım edilmesi ve desteklenmesi gerekir. Hristiyan deneyimi, vaat edilmiş topraklara bir “halk göçü” dür. Gece neredeyse ışık sütunu ile aydınlatılan antik çölün tekrarı gibi gözüküyor: Allah ışığa girmiştir!
 
Işık konusunun ötesinde esenlik-barış konusu da vardır (eirēnē). Allah’ın tarihe gelişi, insan için gerçek barışın başlangıcını belirler. Peki, barışı nasıl anlamalı? Kutsal Kitap’ta shalôm kelimesi, yaratılışın tüm nimetlerini içinde özetler; uyum ve doluluk, bilgelik ve refah dilekleri! Allah’ın Doğuşu tam manasıyla shalôm ifadesidir. Bebek-Mesih’te insan, nimetlerin zenginliğini ve Göğün bereketini alır.
 
Luka İncil’i anlatımı Meryem figürünü merkeze koyarak sonlandırır. İncil yazarı, Meryem’in tüm bu olayları yüreğinde “sakladığını” ve “derin düşündüğünü” aktarır. Anne’nin yüreği Noel’in sevincini yaşamaktadır. Meryem’in anneliği, kurtuluş gizemidir! Meryem’in hayatımızdaki ve Noel dönemindeki yeri: Beden alan Söz’ün “kulu” olmasıdır. (Yh 1,14). Allah’ın tarihteki harikalarına tanıklık eden şimdi Meryem’dir.
 
 
DÜŞÜNMEYE YARDIMCI BAZI SORULAR
 
Noel anlatımında, Meryem’in “derin düşünüp her şeyi yüreğinde saklayan” figürü karşımıza çıkar: Meryem’in figürü aracılığıyla bize sunmak istenilen örnek nedir?
 
Kutsal Aile’nin yoksulluğunu, faniliğini ve Bebek İsa’nın doğarken içinde bulunduğu ihtiyaç durumunu hayal edelim: “Noel bayramlarını” yaşamakta olduğun şekil itibariyle karşılaştırmak gerekirse, bu durum sana neyi düşündürmek ister?
 
Yeni yılın başlangıcındayız: İmanlı olarak yeni yılda hayallerin nedir? Nasıl içsel ve dışsal olarak beklentilerin dâhilinde bu zamanı yaşamalısın?
Yüreğinde nasıl bir ümit taşımaktasın?
 
 
'              “Metin üzerine dua etmek” için yardımcı Mezmur
Mezmur 8
 
Ya Rab, ne yüce adın var yeryüzünün tümünde!
Gökyüzünü görkeminle kapladın.
Çocukların, hatta bebeklerin sesiyle
set çektin hasımlarına,
düşmanı, öç alanı yok etmek için.
 
Seyrederken ellerinin eseri olan gökleri,
oraya koyduğun ayı ve yıldızları,
Soruyorum kendi kendime:
“İnsan ne ki, onu göz önüne alasın,
İnsan soyu ne ki, ona ilgi duyasın?”
 
Nerdeyse bir tanrı yaptın onu,
Başına şan şeref tacı koydun.
Ellerinin eserlerine onu egemen kıldın,
Her şeyi ayaklarının altına serdin;
davarları, sığırları,
yabanıl hayvanları,
gökteki kuşları, denizdeki balıkları,
denizde kıpırdaşan bütün canlıları.
Ya Rab,
Ne yüce adın var yeryüzünün tümünde!
----------------------------------------------------------------------

Kaynak: 2018-2019 Noel'e Hazırlık ve Noel Devresi'nde Pazar İncil Okumaları üzerine Lectio- Meditasyonlar (Lectio Divine nei Vangeli Domenicali, per il tempo di Avvento e Natale 2018-2019)
Derleyen:  
PEDER GIUSEPPE DE VIRGILIO

 Üst sayfa