Üç Elli Büyük Anne


İster Katolik ister Protestan olsun, Batılı bir Hristiyan’ın gözleri, -ya da bir ateistin veya güzel sanatlara ilgi duyan hassas bir deistin- ikonaların (ikona Yunanca eikon kelimesinden, yani “resim-görüntü” anlamında ve Ortodoks Hristiyan teolojisinde “kutsal resim” anlamında) teolojik simgelerinin güzelliğini ve karmaşıklığına dair kolay sonuç elde etmesi ve hemen kavraması ilk bakışta kolay olmayacaktır. Öyle ki ikonalarda, Avrupa resim kültürünün tanıdık ve çok sık kullanılan tarz elementleri görülemez.

Şam'lı Aziz Yuhanna (+749) ve Meryemana Mucizesi


Aziz Yuhanna, 675 yılında Şam’da doğuyor; babası ekonomi bakanı olarak görev alıyor. Kültür zengini, henüz gençken, birlikte yaşam ve dini hoşgörüyle damgalanan bir dönemde, yetenekleri dolayısıyla Halife’nin dostu ve danışmanı oluyor. Onu Şam’da idari sorumlu atıyor. Burada, İslam dostu olarak görülüyor, nitekim Kuran’da Hristiyan öğretisinin bir biçimini görüyor. Talihsizliğe maruz kalıp mahkemeye çıkıyor ve sol eli kesilerek cezalandırılıyor. Şam’da köle düşen Kosmos adlı keşiş ile olan dostluğu, kardeşi Aziz Sabba ile birlikte onu bir inziva hayatına yönlendiriyor. 

Üç Elli Bakire


İkona (Yunanca “eikon” resim-görüntü) Bizans ve Slav halkların kiliseyle ilgili bilgilerinin en basit ve kolay şeklidir, Allah’ın varlığının işaretidir, tinsel mevcudiyetlerin şekil ve renklere dönüşerek “bedenleşmiş” iman dönüşümüdür: Mesih, Bakire Meryem, Azizler.
İlk ikonaya Acheropita (Yunanca acheiropoietos kelimesinden, “insan eliyle resmedilmemiş” anlamında) adı verildi. Çünkü orijinalinin bir sanatçı tarafından yapılmadığı, zira ilahi bir müdahale, açınlanmış bir durum olarak, İnciller gibi esinlendiği söylenmektedir. 

"Kutsal İkonaların Savunucusu" Şam'lı Aziz Yuhanna


Kilise 4 Ekim’de Aziz Yuhanna Mansur’un litürjik anısını kutlar. 676 yılı civarında Suriye’nin Şam kentinde doğduğu için Şam’lı Yuhanna olarak bilinir. Arap ırkından ama Hristiyan bir aileden olan Yuhanna, genç yaşta vaftiz edilmiştir.
Aziz’in kısa bir biyografisi hatırlatmak istersek, VII. yüzyılın ikinci yarısında Suriye ve Filistin’in Arap yönetiminde olduğunu görmekteyiz: 

Şam'lı Yuhanna'nın Düşüncesinde Avrasya Bilinçaltı


Bizans tarih bilimi bağlamında Şam’lı Aziz Yuhanna, Ortodoks litürji devrimi ve ikona düşmanlığıyla mücadelede geleneğin savunulmasına katkı sağlamakla birinci planda temel bir rol meşgul etmiştir. Ancak, Şam menşeli filozof ve teologun teorik çalışması, ilk bakışta çok dikkatsiz gibi görünse de kesinlikle Hristiyan Kilise Babaları geleneği ile uyum içindedir ve temelde eşsizlikten mahrum, aksine Avrasya kültürel sinkretizmin somut biçimlerinin belirgin sonucunu ortaya çıkaran özel karakteristik bazı olgular göstermektedir. 

İkonoklast Tartışması


Eski Antlaşma’da belirtilen, resim ve görüntüleri çoğaltma yasağı nedeniyle ve putperest dünyasında yayılan putlara tapma dönemi dolayısıyla, üçüncü yüzyılın Kilisesi’ne kadar Havariler zamanının Hristiyan topluluklarında, belirli bir ikona “sessizliği” hakimdir.
Dördüncü yüzyılın başlangıcında ise, Hristiyanlığın sinesinde meydana gelecek en sertlerden biri haline gelen tartışmaların ilk belirtilerinin doğduğu görülmektedir. 

Şam’lı Aziz Yuhanna’nın ikonoklast akımına karşı sesi


Hristiyan resminin en önemli savunucusu, hiç kuşkusuz, Kilise Doktoru ve Babası olan Şam’lı Aziz Yuhanna’dır (Vetus Ordo takviminde 27 Mart’tan yeni takvimde 4 Aralık’a geçiş yapılarak o gün anılmaktadır). Onun yazdıkları, bugünün kiliselerinin yıkıcı hüküm süren neoikonoklast akımına karşı mücadele etmenin bir tazelenmesidir. Doğduğu yer olan Suriye-Şam’ın adını alan Şam’lı lakabıyla bilinen Keşiş Yuhanna, kutsal resimlere iftira atanlara karşı yazdığı Apolojetik Nutuklar adlı üç temel eserin yazarıdır. 

Üç elli Büyük Anne hakkında Notlar


Üç elli Büyük Anne, tarihsel olarak ikonokast olayına bağlantılı olan ve Şam’lı Yuhanna’nın resimlerinin çetin savunucusunun yaşamını neredeyse hatıra değerini taşıyan bir ikonadır. Yunanca dilinde eikon ve Bizans için eikona kelimesi ile ifade edilen ikona, resim-görüntü anlamında olup, tasvir edilen kişinin varlığını temsil etmektedir: “Görünmez olanın görünür resmi.”

Şam'lı Aziz Yuhanna'nın Meryemana'ya Duası


Seni selamlıyorum, ey Meryem,
Hristiyanların Ümidi!
Seni içten seven,
Seni özellikle onurlandıran
ve kurtuluşunun tüm ümidini Sen’de bulan
bu günahkarın yakarışlarını kabul et.
Senin sayende hayatı geri kazandım.
Şimdi sana yakarıyorum: 

Keşişlik Duaları: İsa Duası ve Uygulaması


Ey Rab, Mesih İsa, Diri Allah'ın Oğlu ve Kelamı; sen ki onlardan ilk ben olduğum günahkarları kurtarmak için dünyaya geldin, Çok Azize Anne'n, Azizlerin ve tüm keşişlerin dualarının şefaati sayesinde; sen nasıl istersen ve nasıl bilirsen, öyle ben günahkara ve sefile merhamet et. Sana yakarıyorum; bana merhamet et, ey Mesih. Kelimelerle, eylemlerle ve düşüncelerle, doğumumdan şu ana kadar işlemiş olduğum tüm günahlarımı unut. Tüm hatalarımı ve ihmallerimi, cahilliğimi ve gençlik tecrübesizliğimi unut.

İman, Hayatı Değiştiren Bir Karşılaşmadır


“Zakay, çabuk aşağı in; çünkü bugün senin evinde kalmam gerek” (Luk 19:5).
Sevgili erkek ve kız kardeşlerim;
Allah'ın merhameti ve onun bizi karşılamaya gelen sevgisi, yine bir kez daha İncil'i dinlemek ve birlikte hareket edip, Rab İsa'dan konuşmak üzere bizleri çağırdı. İsa, İncil'dir, en üstün müjdeli haberdir. Yine sizinle burada olmaktan dolayı da memnuniyetimi ifade etmek istemi ve özellikle Episkopos Mons. Erminio De Scalzi'nin aramazdaki sadık dostluğu vesilesiyle davetinden dolayı da teşekkürlerimi iletiyorum. 

 Üst sayfa